“Remember 2016?”, riep iemand uit het publiek. Ja, Jeff Tweedy wist zich 2016 nog levendig te herinneren. Op 9 en 10 november 2016 stond Wilco voor het laatst in de Ronda zaal van TivoliVredenburg. De eerste avond was ik er.
Ene Donald Trump was de avond ervoor verkozen tot president van Amerika. Op de poster bij de ingang stond toen simpelweg: ‘Wilco - Ashes Of American Flags’. Daar openden ze mee, een zeldzaamheid. Het was de voorbode van een grimmige avond. Grimmig, maar onvergetelijk. De jaren die volgden verliepen nog veel erger dan ze zich toen voor konden stellen. Deze pijnlijke conclusie deelde Tweedy nog even met ons, maar vandaag gingen we niet bij de pakken neerzitten.
In 2018 schreef Jeff Tweedy zijn autobiografie Let’s Go (So We Can Get Back). Ik las het dit jaar en dat was een feest. Een openhartig verhaal, over de band, maar vooral ook zijn privéleven. Erg grappig opgeschreven, zodat je zelfs de heftigste passages uiteindelijk met een glimlach tot je neemt (zeker ook omdat je weet dat het redelijk goed is afgelopen met Tweedy). Ongeveer twintig jaar geleden bereikte hij zijn diepste dieptepunt toen hij, zwaar verslaafd, betrapt werd door zijn vrouw toen hij pillen van zijn zieke schoonmoeder had gestolen. Het leidde tot rehab, en vanaf toen werd er een stijgende lijn in gezet.
De eerste avond van weer twee avonden Ronda werd geopend met Handshake Drugs, uit die tijd: “...the handshake drugs I bought downtown, they were translated poorly, I felt like a clown. I looked like someone I used to know, I felt alright, and if I ever was myself I wasn't that night”. Zo’n tekst is vintage Tweedy. Het hele nummer is vintage Wilco.
Het begint als een lieflijk akoestisch deuntje, met een onschuldig en grappig zinnetje als: “I was chewing gum for something to do”. Maar vervolgens wordt er steeds een laag toegevoegd totdat in de finale Nels Cline weer op zijn gitaar begint te rammen en de chaos het overneemt. Dan is zo’n concert dus zes minuten bezig en ben je voor je gevoel al naar zoveel verschillende plekken meegenomen.
Handshake Drugs staat op A Ghost Is Born, uit 2004, waar verrassend veel nummers van gespeeld werden. Het was de meest experimentele periode van de band (ik zie een verband met Tweedy’s dieptepunt, uit die tijd, waar ik het net over had). Deze nummers dienden misschien als tegenwicht voor de rustige melodieuze liedjes van het conventionele Cruel Country, hun laatste release, waar ze natuurlijk ook veel nummers van speelden. Ze misstonden niet, deze liedjes, en vooral The Universe en het lang uitgesponnen Bird Without A Tail / Base Of My Skull maakten indruk.
Godzijdank lukte het Jeff Tweedy 20 jaar geleden om op te staan. En lukte het hem vanavond om de post-traumatische stress, opgelopen op hetzelfde podium in 2016, van zich af te spelen.
De automatische piloot wordt nooit aangezet bij Wilco. Dus in welke versnelling ze ook speelden, hoe hard of zacht ze ook gingen, Wilco was weer magisch.